Spelenderwijs leren schrijven: 10 activiteiten die je kind voorbereiden op schrijven

De schoolstart komt steeds dichterbij. Misschien ben je daarom al bezig met nieuwe schoolspullen, een boekentas, potloden en alles wat je kind binnenkort nodig heeft. En misschien denk je ook: Hoe kan ik mijn kind alvast een beetje voorbereiden op leren schrijven? Goed nieuws: daarvoor hoef je helemaal niet elke dag met een werkblaadje en potlood aan tafel te gaan zitten.

Leren schrijven begint namelijk al lang voordat een kind daadwerkelijk letters op papier gaat zetten. Een kind heeft daarvoor heel wat onderliggende vaardigheden nodig: fijne motoriek, hand- en vingerkracht, oog-handcoördinatie, gecontroleerde bewegingen, motorische planning en het kunnen volgen van een bepaalde richting. En heel veel van die vaardigheden kunnen kinderen ontwikkelen tijdens... spelen.

Scheppen en gieten met rijst 

Een bak met rijst en een paar schepjes, lepels, potjes en trechters kan al voor heel wat speelplezier zorgen. Laat je kind rijst van het ene potje naar het andere scheppen, vullen, leegmaken en overgieten. Het lijkt misschien gewoon sensorisch spel, maar ondertussen is je kind bezig met het doseren van kracht, het gecontroleerd bewegen van de hand en het samenwerken van ogen en handen. 

Druppelen met een pipet

Een pipet is een fantastisch klein hulpmiddel voor fijne motoriek. Laat je kind bijvoorbeeld gekleurd water van het ene potje naar het andere verplaatsen, druppels op een blad laten vallen of verschillende kleuren mengen. Bij het indrukken en loslaten van een pipet zijn de vingers heel gericht bezig. Je kind leert bovendien kracht doseren en steeds nauwkeuriger bewegen. Een activiteit die er helemaal niet uitziet als schrijven, maar wél mooie voorbereidende vaardigheden aanspreekt. 

Rijgen met kralen

Kralen rijgen is een echte klassieker voor fijne motoriek. Een kraal vasthouden, het gaatje zoeken en vervolgens het koord erdoor krijgen vraagt samenwerking tussen beide handen én een flinke dosis concentratie. Je kunt starten met grote kralen en later kleinere exemplaren gebruiken. 

Knijpen, grijpen en sorteren

Een pincet, tangetje of knijper erbij en je hebt meteen een nieuwe speeluitdaging. Laat je kind bijvoorbeeld pompons of kleine materialen oppakken en sorteren op kleur. De beweging van duim en vingers die samen een klein voorwerp vastpakken, sluit mooi aan bij de ontwikkeling van de fijne motoriek. En ook hier geldt: je kind is vooral aan het spelen en ontdekken.

Vormen maken met klei

Klei is niet alleen leuk om mee te kneden. Het is ook fantastisch materiaal om de handen en vingers actief te laten werken. Knijpen, rollen, duwen, platdrukken, kleine stukjes afbreken... Je kunt je kind vervolgens uitnodigen om met die stukjes eenvoudige vormen of letters te maken. Begin bijvoorbeeld met de eerste letter van de naam.

Het proces en de beweging zijn veel belangrijker dan het eindresultaat. Met verschillende kleitools kun je het spel nog verder uitbreiden: snijden, prikken, rollen, stempelen, gaatjes maken... 

Tekenen in zand of speelschuim

Voor sommige kinderen voelt schrijven op papier al snel als een opdracht. Schrijven met een vinger in zand, rijst of speelschuim voelt helemaal anders. Laat je kind eerst vrij experimenteren met lijnen en patronen:  horizontale lijnen, verticale lijnen, golven, cirkels, zigzags, lussen, enz. Later kun je daar cijfers of letters aan toevoegen. Zo ontdekt je kind de beweging van een letter zonder dat er meteen een potlood aan te pas komt. 

Lijnen volgen

Teken verschillende kronkelende lijnen op een groot vel papier. Maak met bijvoorbeeld magneettegels verschillende garages en laat auto's over de juiste lijnen naar hun bestemming rijden. Een rode auto naar de rode garage. Een blauwe auto naar de blauwe garage. Het leuke is dat je hiermee heel veel kunt variëren. Maak de lijnen recht, kronkelig, lang, kort of laat ze elkaar kruisen. Je kind oefent ondertussen met het volgen van een traject en het gecontroleerd sturen van een beweging. En het voelt natuurlijk gewoon als spelen met auto's.

Volg een letter met een magneet

Teken een grote letter op papier en leg er een kleine metalen fiche of ander geschikt magneetstukje op. Met een magneetstaaf kan je kind het fiche over de lijnen van de letter bewegen. Je kunt dit ook doen met vormen, cijfers of zelfgemaakte parcours. Zo oefen je opnieuw het volgen van een traject en de controle over de beweging.

Dotmarkers

Tot slot kun je letters of vormen laten inkleuren met dotmarkers. Teken een grote letter en laat je kind met stippen de vorm volgen. Dit is een leuke tussenstap richting schrijven: je kind moet gericht proberen binnen een bepaald gebied te werken en leert de vorm van de letter steeds beter herkennen. En natuurlijk kun je dit net zo goed met cirkels, lijnen, dieren of andere figuren doen.

Spelend leren

Je hoeft dus niet altijd te oefenen Misschien is dat wel de belangrijkste boodschap van allemaal. Wanneer je kind met een pincet pompons oppakt, rijst schept, met een pipet speelt, kralen rijgt of in klei knijpt... is het aan het spelen én aan het leren.

Schrijfvaardigheid ontstaat namelijk niet plots op het moment dat een kind een potlood vastneemt. Er gaat een hele ontwikkeling aan vooraf. Van kleine handbewegingen en kracht leren doseren tot oog-handcoördinatie, motorische planning en het steeds nauwkeuriger kunnen sturen van bewegingen. 

Aan de slag?

Met een paar eenvoudige materialen kun je thuis al heel wat van deze activiteiten aanbieden. Denk bijvoorbeeld aan klei en kleitools, pipetten, pincetten en andere fijne-motoriektools, schepjes en sensorisch materiaal. Je hoeft niet alles in huis te halen. Kies vooral materialen die aansluiten bij de interesses van je kind en maak er iets leuks van. Want leren hoeft er niet altijd uit te zien als leren.